دروست بوونی جیهان له تێڕوانینی ئافرهتێكهوه
adam et eve
سۆسیۆلۆگێكێكی فهرهنسی دهڵێت : كه ژن و پیاو له دوای تهمهنی چل ساڵییهوه گهمهی سێكسی بهدواوه (سۆدۆمی) ئهدۆزنهوه، ئاسوده دهبن چونكه بهم هۆیهوه پهیوهندی سێكسی بهینیان تازهدهبێتهوه، بێگومان ئهو سۆسیۆلۆگهی ئهم شهكرهی شكاند پیاو بوو ژن نهبوو دهنا وای نهدهووت، كه پیاو قسهدهكات بیر له ئافرهت ناكاتهوه و تهنها باسی خۆی دهكات،چیرۆكی ئادهم وههوا ههرئاواش پیاو نوسیویهتی.
له وهتهی له گهڵ ئافرهتا ڕادهبوێرم، لهگهڵ ئهوهشا كه ئافرهتێكی زۆرم ناسیوه لهژیانمدا، وابزانم تهنها یهك ئافرهتم ناسیوه كه حهز بهڕابواردن بكات بهدواوه.
له قورئانا ئهم جۆره رابواردنه ڕهفز كراوه، دهڵێن گوایه تیرهی ڵووت له دورگه عرهبیدا بهـم جۆه ڕایان بواردووه له گهڵ ژنهكانیاندا، بهڵام له سورهتێكی تردا دهڵێت : ژنهكانتان وهكو کێڵگهوان چۆنتان دهوێت بیان كێڵن، جا ئهگهر كهسێك بهدوای وهڵامێكدا بگهڕێت له قورعاندا ئهوا ههرگیز وهڵامهكهی نادۆزێتهوه، زمانی قورئان وهكو كارێكتێری عهرهب وایه هیچ شتێك ڕوون نیه.
مێژو پیاو نوسیویهتی، دورست بوونی ئادهم و حهواو ههموو شتهكانی تریش ههر پیاو نوسیویهتی، بهڵام لێرهدا دروست بوونی ژیانتان بۆباس دهكهم ئهگهرئافرهتێك بینوسیایه ، دیسان ههر دێینهوه سهر ههمان باس؛ پیاوێك، پیاوێكی كورد له زمانی ئافرهتێكهوه دهدوێت :
پاش ئهوهی خوا ( وهستا كهریم) به شهش ڕۆژ ئهرزوو ئاسمان و ئهستێرهكانی دروست كرد، كوتو پڕ خهمگینی یهك دایگرت، لهدوای ئهو ههموو ئیشو كاره گرانه ههستی بهتهنیانیهك كرد، بۆیه بۆ ڕۆژی حهوتهم بڕیاری دا تۆزێ بیر لهتهنیایی خۆی بكاتهوه و چارهسهرێكی بۆ بدپزێتهوه، ههر بۆیه خێرا بیری لهوه كردهوه كه ئا فرهتێكی جوان بۆخۆی دروست بكات ههتا لهگهڵیا ڕابوێرێ و خهمخۆری بێت.
ئهوكاتهی بیری لهم باسه دهكردهوه، دهگریا، دهگریا بۆ تهنیایی خۆی، فرمێسكێكی خوا كهوته خوارهوه، وهكو مرواریهك كهوته ناو دهریایهكهوه پاشان ناو سهدهفێكهوه، مرواریهكه نزیكهی ههفتا ههزار ساڵ له ناو ئهم سهدهفهدا ژیا، ژیا له هاژو هوژی دهریاد، ژیا لهناو بێ دهنگی دهریادا،ژیا له تهنیاییدا، بێگومان ههفتا ههزار ساڵ بۆ یهزدان تهنها ساتێك بوو، پاشان یهزدان چاوی بڕیه مرواریهكهو ههپرون به ههپرونی كرد، له جهوههرهكهی ئافرهتێكی لێ دروست كرد، جوان خاس وهك خۆر دهدروهوشایهوه، ههر خێرا ناوی نا: ههوا.
یهزدان خۆی سهری سوڕمابوو له جوانی هونهرهكهی خۆی، له جوانی ههوا. پاشان یهزدان دهستی ههوا دهگرێت و دهیباته ماڵی خۆی، ئیتر ئهو چونه ژورهوهیهی جونه ژورهوه ههر نههاتنه دهرهوه بۆ ماوهی ههفتا ههزار ساڵ، یهزدان زهوی و ئهستێره و دهریای لهبیر چووهوه، خزابووه ماڵهوه له گهڵ ههوادا و هیچی تری نهدهكرد، ئهوی ڕاستی بێت نازانین چی ڕووداوه لهماوهی ئهو حهوت سهد ساڵهدا له بهینی یهزدان و ههوادا، ههر خوا خۆی دهزانێت، خوا عالمه، خوا زۆرزانه، خوا گان كهره، خواو ههزارهها شتی تر كهنای زانیتن.
حهوت سهدساڵ تێ پهڕی، كوتو پڕ یهزدان بهئاگا هاتهوه و بڕیاری دا ههوا بهجێ بهێڵێت و بڕوات بهشوێن ئیش و كاریهوه، بهتاڵی ههر بۆ خوا باشه.
یهزدان بهههوای ووت : ههوا گیان، ئیتر وهختی ئهوه هاتووه كه جێت بێڵم، جونكه دهبێت بچم ئیش و كارهكانم بهڕێوه بهرم، بهبیستنی ئهو ههواڵه ناخۆشه ههوا دایه پڕمهی گریان و ووتی: یهزدان گیان ئهی ئیتر من چۆن بتوانم بهبێ تۆ بژیم ؟ باشتر وایه بم گهڕینیتهوه بۆ دۆخی جارانی خۆم، بم گهڕێنیتهوه بۆ دۆخی مرواریم ،جونكه بهبێ یار ژیان مهحاڵه ،یهزدان پهیمانی دا به ههوا كه بهههشتێكی بۆدروست بكات ههتاوهكو بێزار نهبێت لهتهنیایی وه بهزووترین كات دهگهڕێتهوه بۆ لای ،ههوا بهوه تۆزێ دڵی ئاوی خواردهوه .
پاشان یهزدان بهههشتتیكی بۆ ههوا درووست كرد بهو شێوهیهی كهدڵ ههزی پێدهكات، ڕازاوه به ههموو جۆره میوهو درهختێك، بهشاخ و داخ و روبارو گوڵو گوڵزارهوه. پاشان به ههوای ووت: ههواگیان: بیلبیلهی چاووم، فرمێسكی گهرم و تهڕ و بڕم، لێره دانیشه ئهوی دڵت ئارهزوو دهكات بیكه بهڵام یهك شت كه ههز ناكهم بیكهیت ئهوهیه كه نابێت لهگهڵ شهیتان دا گان بكهیت؛ ههوا پهییمانی پێدا كه شتێ وا نهكات بهمهرجێ یهزدان بهزووترین كات بێتهوه بۆلای.
ههفتا ههزار ساڵی بهسهر چوو، ههوا لهو بهههشته دڵگیرهدا بۆخۆی بهتهنیا دههاتوو دهچوو، یهزدان ههرنههاتهوه بۆ لای ههوا، ههوا لهدڵی خۆیدا دهیووت: جوانی دنیا بهمن چی كهبهتهنیایی بژیم دوور لهیار، ئهمه كهی ژیانه، ههفتا ههزار ساڵه كوزهكهم پشیلهیهك زیارهتی نهكردووه!
ڕۆژێك كهلهژێر درهخته مۆزێكدا دانیشتبوو، خهریكبوو ههروهكوو ههموو ڕۆژهكانی تر مۆزێكی دههێنا به بهینی ههردوو ڕانیدا، دهیهێناو دهیبرد بهناو كوزه ناسك و جوانهكهیدا، شهیتان له پشت درهختێكهوه سهیری دهكرد، بهئهسپایی هاته بهردهممی ههوا، كه ههوا شهیتانی بینی خێرا مۆزهكهی فڕێ داو شهرم دایگرت و ههستایه سهرپێ.
شهیتان به پێكهنینێكی شهیتاناویهوه به ههوای ووت، ههواگیان، زمانێكم پێوهیه گهرم و لینج و درێژ، دهتوانم بیخهمه ئهو كوزه جوانهتهوه، ههڤا بهتوڕهیهوه پێی ووت كه ههرگیز دڵی خۆی نادات به شهیتان چونكه پهیمانی به یهزدان داوه، شهیتان دایه قاقای پێكهنین و به ههوای ووت: ههرگیز یهزدان نایهتهوه بۆلات چونكه كیژێكی جوانی تری بۆخۆی دروست كردوهو ههوای له بیر چۆتهوه، ههوا بهقسهی شهیتانی نهكردوو ههڵسا ئهو جێگایهی بهچێ هێشت.
ههفتا ههزار ساڵی تری بهسهرا چوو ههوا ههر بهتهنیا دههاتوو دهچوو لهو بهههشتهدا بهتهنیا، بێزار و خهمگین، یهزدان ههر نهدههاتهوه سهرێكی لێ بدات ههواڵی بوونی خۆی بداتێ.
ڕۆژێك كه ههوا دانیشتبوو له ژێر دار گێلاسێكدا، دوو گێلاسی بهدهستهوهبوو دهیهێنا بهبهینی كوزیا، شهیتان لهپشت دارهكهوه وهدهركهوت و به ههوای ووت، ههوا گیان وازم لێبێنه با بهزمانم ئهو كوزه جوانهت بلێسمهوه و تێر بیمژم، باوهڕم پێ بكه كه لهزهتێل دهچێژی ههرگیز لهگهل یهزدان دا نهت چهشتووه.
ههوا هێنده تهنیا بوو، لهتهنیاییدا نهیدهزانی چی بكات، لهدڵی خۆیدا ووتی، مادام یهزدان نایهتهوه بۆلام و پرسیار لهبوونم ناكات، هاوڕێی لهگهڵ شهیتان خۆشتره ههتا تهنیایی، ههوا ڕانی بو بڵاو كردهوهو كوزه خنجیله و جوانهكه خسته بهردهمی شهیتان، شهیتان به بینینی ئهو دیمهنه جوانه به ههوای ووت، ئای ههوا گیان كوزت له ههموو میوهی بهههشت جوانتره، وازم لێبێنه با بۆنی كهم، شهیتان سهری خسته بهینی ڕانی ههواوه و تێر بۆنی كرد، ووتی ئای ههواگیان بۆنی كوزت لهبۆنی ههموو گوڵی بهههشت خۆشتره، پاشان زمانه دوفاق و درێژهكهی خسته بهینی ههردوو ڕانی ههواوهی زمانی ههتا توانی برده ناو كوزی ههواوه و ووتی ئای ههوا گیان كوزت كورهی ههنگوینه.
ههفتا ههزار ساڵ بوو كه ههوا لهگهڵ كهسی تردا ڕای نهبواردبوو، ههرگیز یهزدان كوزی بۆ نهمژی بوو، بۆ ئهو لهزهتێكی زۆر غهریب و بێ هاووتا بوو، سهری شهیتانی گوشی و له خۆشیدا هاواری دهكرد، دهنگی هاوار و خۆشی ههوا ههموو بهههشتی دهلهراندهوه.
پاش ئهوهی دهسبازی سێكسی لهگهڵ شهیتان دا تهواو بوو ههوا ههستایه سهرپێ و خێرا ڕۆشت، ههستی بهخهتاباری دهكرد، بهڵام لهدڵی خۆیدا دهی ووت ؛ وادیاره خوا ئهوی له بیر چۆتهوه و شهیتان ڕاست دهكات خوا كیژێكی تری بۆخۆی دروست كردووه.
بۆڕۆژی دووایی ههوا لهناو روبارێكدا خۆی دهشت، شهیتان له پشت دارێكهوه سهیری دهكرد، ههوا پشتی لهشهیتان بوو، كه شهیتان ئهو سمته جوانهی ههوای بینی، خێرا كێری ههستاو داوای له ههوا كرد ئایا ئهتوانێت لهبهردهمی سمته جوانهكهیدا دهسپهڕێ بكات، ههوا ههتاوهكو ئهوكاته ووشهی دهستپهڕێ نهبیستبوو، داوای له شهیتان كرد ئهوو ووشهیهی بۆ ڕوون بكاتهوه، پاش ئهوهی شهیتان بۆی ڕوون كردهوه، ههوا ووتی: هیچ دڵ گران نابم بهوه، شهیتان دهستی به دهسپهر كردن كرد و جار جار داوای له ههوا دهكرد تۆزێ خۆی بچهمێنێتهوه ههتاوهكوو باشتر بیبینێت، ههوا بێ دڵی نهكرد چونكه لهدڵی خۆیدا دهی ووت : من چی بكهم له یهزدان كه ههرههواڵم ناپرسێتهوه باشتر وایه دڵی داماوێك ڕازی بكهم .
شهیتان ئاوی هاتهوه و ڕهههت بوو، لهدووری چهند مهترێكهوه ئاوهكهی ههڵدایه سهر سمتی ههوا، ههوا ههستی بهلهزهتێكی تر كرد كهلهوهو بهر نهی دهزانی، دڵی خوش بوو كه ئهوو بووه بهسهبهبی ئهو لهزهته، چونكه دڵی ههوا وهكو دڵی ههموو ئافرهتێك وایه : مهرج نیه خۆت لهزهت بچێژیت، لهزهت جهشتتن لهوهدایه كهبتوانیت بیدهیت بهكهسێكی تر، ئهمهیه بیرو باوهڕی سۆفیانه.
.
بۆڕوژی دوایی وهكوو ههمان ڕوژ، ههوا لهژێر دار گێلاسهكهدا دانیشتبوو، خهمگین، شهیتان هات بۆلای وهكوو ههموو ڕوژهكانی تر، بهڵام شهیتان ئهم جاره ههردوو دهستی بهستبوو وهكوو ئهوهی گوایه برینداره، بهخهمگینیهكهوه هات دانیشت بهتهنیشت ههواوه، ههوا لێی پرسی بۆچی واخهمگینه، شهیتان بهگریانهوه ووتی، ناتوانم دهستپهڕ بكهم و ژنیشم نیه ههتاوهكوو لهگهڵیدا ڕابوێرم، ئهگهر ڕۆژێك دهستپهر نهكهم خهمگینم.
ههوا دڵخۆشی دایهوهو نهیدهزانی چییه مهبهستی شهیتان، پاشان شهیتان له ههوا پاڕایهوه ئهگهر ئهتوانێت كێری بۆ بمژێ، ههوا ههتاوهكو ئهوكاته نهی دهزانی كێر مژین چیه سهری سوڕما، پاش ئهوهی شهیتان بۆی ڕون كردهوه، ههوا كیڕێ شهیتان به نهرم و ناسكیهكهوه خسته دهمیهوهو تێر بۆی مژی، شهیتان له لهزهتو خوشیدا هاواری دهكردوو ئاووی هاتهوه، ههوا بۆ ئهوهی دڵی شهیتان نهڕنجێنێ ههمووی خواردهوه و پێی خوش بوو كهئهو بوو سهبهبی ئهو لهزهته.
ژێرداره گێلاسهكه ببوه جێگهی ژوانی شهیتان و ههوا، ههموو ڕۆژێك یهكتریان دهبینی ههرچونێك بێت ههوا تۆزێ له تهنیایی ڕزگاری بوبو بهڵام ئهوهی جێگهی داخ بوو، یهزدان ههرنهدههاتهوه ههواڵی ههوا بپرسێت.
بۆڕۆژی دووایی، شهیتان هاتهوهو دهستی نهبهستبوهوه، گوایه برینهكهی ساڕێژ بووه، به ههوای ووت: ههوا گیان لهوهتهی تۆ دهناسم وازم له كاری شهیتانی هێناوه، تۆ ئافرهتێكی هێنده جوانی لهبهردهم جوانی تۆدا ههڵسو كهوتم گۆڕاوه و ئهوشهیتانهی جاران نیم، پاشان دهستی هێنا بهسمته جوانهكهی ههواداو ووتی : شهوو ڕۆژ بیر له سمته خڕو جوانهكهی تۆ دهكهم، دهزانم ههتاوهكو ئێستاكه بۆم تێنهخستوی لهبهر ئهوه نیه كه ههز ناكهم بۆت تێبخهم، بهپیچهوانهوه ههموو ئاواتو هیوام ئهوهیه كه كێرم بخهمه بهینی ههردوو سمتهوه بهڵام ئهترسم سكت پڕ بێ و بهبۆنهی منهوه خوا پێی بزانێت. ههواش بهبیستنی ئهو ههواڵه دایه پڕمهی گریان و برینی كولایهوه.
پاشان شهیتان پێی ووت : ههوا گیان ڕێگایهكی تر ههیه نازانم خوا بهو جۆره لهگهڵت رای بواردووه یان نه چونكه بهو ڕێگایه ههرگیز سكت پڕ نابێت و خوا به پهیوهندی من تۆ نازانێت، ههوا وتی كهئهو جۆره ڕابواردنه باش دهزانێت ههرجهنده ههزی پێ ناكات بهڵام یهزدان زۆربهی جار بهو جۆره لهگهڵیدا ڕای بواردووه، كه شهیتان گوێی لهو وهڵامه خۆشه بوو دڵی خۆش بوو و زهردهخهنهیهك گرتی،
ههوا بهشهیتانی ووت شهیتان گیان مادام لهم تهنیاییهدا تۆ فریام كهوتی چیت پێ خوشه بۆتی دهكهم، خوا ههزارو یهك پۆزیشن گانی ههبوو كامهیانت پێ خۆشه پێم بڵی، شهیتان ووتی: چ پۆزیشنك خوا پێی خۆشه ئهوهم دهوێت، ههوا ووتی خوا پۆزیشنی مانگای پێخۆشه، شهیتان ووتی ئای كهمن و خوا ههمان ئارهزوومان ههیه، پاشان ههوا خۆی خسته پۆزیشنی مانگاوهو شهیتان كێرئ وهكو شهیتان ههستابوو بۆی تێ خست، بهدهم تهكانهوه شهیتان هۆنراوهی جوانی بهسهر سمتی ههودا ههڵدهدا، شهیتان له لهزهت و خۆشیدا ڕهههت بوو هاوارێكی كرد كه ههمو بهههشت و كهون دهنگی دهدایهوه. یهزدان كه لهگهڵ كیژێكی جوان دا خهوتبوو لهو نیوه شهوهدا ڕاجڵهكی بهڵام وای دهزانی خهوێكی ناخۆشی بینیوهو هیچی تر، ههر خێرا خهوتهوه،
بۆڕۆژی دووایی شهیتان وهكوو ههموو ڕۆژێكی تر له ژێر دار گێلاسهكهدا دانیشتبوو، خهمگین، دهگریا، شهیتان بهرهو ڕووی هاتو و ووتی: ههوا گیان، خهپهگیان، كوز كوره ههنگوین، سمت خڕ، هێلانی كیری شهیتان، بهقوربانت بم بۆچی دهگریت ؟ ههوا كهنهیدهتوانی لهگریان بووهستێت بهدهم ههنیسكی گریانهوه ووتی: خوا منی لهبیر چۆتهوه و ههر ههواڵم ناپرسێت، تۆش لهبهر ئهوهی سكم پڕ نهكهیت ههموو جێگایهكی من بۆته هێلانهی كێری تۆ تهنها كوزم نهبێت، ئهوا بۆ ههفتا ههزار ساڵ دهچێت كه كوزم زیارهتی كێرێكی نهبینیوه، چۆن نهگریم !
كهشهیتان گوێی لهو ههواڵه خۆشهبوو خێرا كێری ههستاو خستیه سهر كوزه ناسكهكهی ههوا ووتی ههوا گیان بڵی دهی بۆت تێ دهخهم ههتا بینه قاقات، یهزدان ووتی چش كهسكم پڕدهبێت باشتر وایه سكم له تۆ پڕ ببێت ههتاوههكو له كهسێك كهدووره له من و هچ ههواڵم ناپرسێت، ئینجا شهیتان لێی پرسی بهچ بارێك
ههزی پێدهكات كه بۆی تێ بخات ، ههوا ووتی به پۆزیشنی بزمار، شهیتان زۆر ههزی لهو باره بوو چونكه له پزایشنهدا كێر ههتا بینه قاقاقا دهڕات، شهیتان كێری ههستابوو وهكو شهیتان بۆی تێخست، ههوا، ههفتا ههزار ساڵ بوو كوزی زیارهتی كێرێكئی نهبینی بوو له خوشیدا هاواری دهكرد، هاواری شهیتانو ههوا بهههشتو كهونیان دهلهراندهوه، خوا كه لهگهڵ كیژێكی دهساڵانهدا خهوتبوو له نیوهشهودا ڕاچڵهكی و بهخهبهر هاتهوه.
سهردهمێك پاش ئهو بهسهرهاته خوا بڕیاری دا بچێت بۆ بهههشت بۆ لای ههوا، ههر كه گهشته بهههشت بینی ههوا له گهڵ شهیتان دا له ژێر دار گێلاسهكهدا خهریكی گان كردن بوون، به بینینی ئهو دیمهنه خوا دایه پڕمهی گریان و به ههوای ووت: ئه وهی پێشبینیم نهدهكرد ئهوهبوو كه له گهڵ شهیتان دا بخهویت، تۆ پهیمانت پێدام كهلهگهڵ شهیتاندا گان نهكهیت ! ههوا و شهیتان ههر خهریكی گان كردن بوون، خوا توڕه بوو ووتی: ئهتوانن ساتێك بووهستن له گان كردن كه وهختێك قسهتان لهگهڵادا ئهكهم ؟
كه ههوا گوێی لهو قسانهبوو وهستاو قیڕاندی بهسهر خوادا ووتی : ئهی ههفتا ههزار ساڵه تۆ لهكوێی ؟ نه ههواڵم دهپرسیت نهئهزانم له كوێیت، ههفتا ههزار ساڵه بهتهنیا گوزهرانی دهكهم، كه خوا گوێی له وتهكانی ههوا بوو دایه پڕمهی گریان وووتی : ڕاست دهكهیت ههوا گیان من خهتابارم بهڵام نازانم چۆن خهتاكهم بسڕمهوه، ههوا به یهزدانی ووت كه جارێکی تر ناگهڕێتهوه بۆ لای چونكه پهیمانی شكاندووه..........................
ماویهتی